|
Zdjęcia z podróży LONDYN |
|
tu
byliśmy: listopad 2003 |
|
LONDYN -
stolica Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i
Irlandii Północnej. Położony jest w południowej Anglii
nad Tamizą, 64 km od jej ujścia do Morza Północnego.
Pod względem liczby mieszkańców Londyn jest jedną z
największych aglomeracji miejskich świata. W latach
1888 - 1965 istniało County of London (pow. 303 km2).
W roku 1965 utworzono Wielki Londyn (Greater London),
składający się z City of London (pow. 2,74 km2) oraz
32 dzielnic - borough (pow. 1580 km2). W 1991 roku
liczba mieszkańców wynosiła 6,8 mln (w granicach
Wielkiego Londynu) i około 4 tysiące (w granicach
City). Aglomeracja miejska (ze strefą podmiejską
rozciągającą się w promieniu 72 km od centrum Londynu)
skupia około 12,3 mln mieszkańców (tj. ponad 1/5 ogółu
ludności Wielkiej Brytanii). Od 1967 mieściła się tu
siedziba Wspólnoty Narodów. W Londymie mieści się
również międzynarodowe centrum finansowo-handlowe,
państwowy Bank Anglii, 5 największych prywatnych
banków krajowych, 490 zagranicznych banków, liczne
towarzystwa ubezpieczeniowe (najstarsze Lloyd's of
London), giełda papierów wartościowych (większość
transakcji światowych) i metali kolorowych. To miasto
jest miejscem licznych międzynarodowych konferencji i
układów. Londyn jest wielkim portem morskim, dużym
ośrodkiem przemysłowym, kulturalno-naukowym i
turysycznym oraz węzłem komunikacyjnym. Przemysł
regionu londyńskiego zatrudnia około 2 mln pracowników
i dostarcza około 1/4 wartości krajowej produkcji
przemyslowej. Bardzo dobrze rozwinięty jest przemysł
lotniczy, samochodowy, elektrotechniczny,
elektroniczny, spożywczy, chemiczny, petrochemiczny,
odzieżwoy, skórzany, papierniczy, meblarski,
poligraficzny i precyzyjny. Zakłady przemysłu
ciężkiego są skupione głównie we wschodniej części
Londynu, wzdłuż brzegów Tamizy, przemysłu lekkiego w
dzielnicach centralnych. Nowoczesne ośrodki
przemysłowe powstają obecnie w strefie peryferyjnej
Londynu. W latach 80. zmalało znaczenie funkcji
portowych w granicach Londynu. Nowe kompleksy basenów
portowych z urządzeniami przeładunkowymi, chłodniami i
zakładami przemysłowymi powstały wzdłuż nabrzeży
Tamizy, na wschód od Londynu (poniżej Tilbury). W roku
1987 zbudowano szybką linię kolejową łączącą nowe doki
z centrum Londynu. Aglomerację londyńską obsługują 2
duże, międzynarodowe porty lotnicze: Heathrow i
Gatwick (ponad 50 mln pasażerów rocznie). Podstawą
komunikacji miejskiej jest rozbudowana, wielopoziomowa
sieć kolei podziemnych. Na Tamizie liczne mosty
kolejowe i drogowe (m.in. London Bridge). Londyn jest
siedzibą Towarzystwa Królewskiego, Uniwersytetu
Londyńskiego (zał. 1836), Polskiego Uniwersytetu na
Obczyźnie oraz wielu innych szkół wyższych. Londyn
jest także dużym ośodkiem kulturowym: opera Covent
Garden Theatre, słynne orkiestry (London Symphony
Orchestra, BBC Orchestra i London Philharmonic
Orchestra) oraz teatry (m.in. National Theatre). W
1951 roku powstał Royal Festival Hall (dla
największych światowych orkiestr i baletów), w 1967
roku Queen Elizabeth Hall, a 1968 National Film
Theatre.Znajdują się tu liczne muzea i galerie sztuki,
m.in. British Museum, National Gallery, Tate Gallery,
Muzeum Viktorii i Alberta, Wallace Collection,
Courtauld Institute Galleries, Natural History Museum,
London Museum, Science Museum, Imperial War Museum.
Najstarszą częścią miasta jest City of London. Centrum
stanowi otwarty plac, od którego początek bierze 8
ulic. Po południowej stronie placu mieści się
rezydencja burmistrza (Mansion House), po północnej
stronie Bank Anglii, w pobliżu giełdy handlowej:
Królewska i Londyńska. Na południowy-wschód od placu
znajduje się twierdza Tower. Na zachodzie większość
urzędów, biur korporacji przemysłowych,
przedsiębiorstw ubezpieczeniowych, reklamowych. Na
południowy-zachód od City, nad Tamizą, dzielnica
Westminster. Znajdują się w niej: Opactwo
Westminsterskie, Katedra Westminsterska, pałac
królewski Buckingham, Parlament, siedziba premiera,
ministerstwa, New Scotland Yard. Poza tym galerie Tate
i Narodowa, luksusowe hotele i sklepy. Ulice Oxford
Street z sąsiednimi Regent Street (ciągną się w
kierunku Piccadilly Circus), Sackvile Street i Savile
Row tworzą największe w kraju centrum handlowe. Na
północ od Westminster znajduje się dzielnica Soho,
zamieszkana przez imigrantów. Na pólnoc i na zachód od
Westminsteru rozciąga się West End z luksusowymi
sklepami, domami towarowymi, restauracjami, hotelami,
licznymi instytucjami naukowo-kulturalnymi (m.in.
British Museum) oraz parkami: St. James's Park
(najstarszy), Buckingham Palace Gardens (sąsiaduje z
rezydencją król.), Hyde Park (Speakers' Corner, słynne
miejsce wieców i przemówień), Green Park, Kensington
Gardens (centrum kult. na pow. 32 ha) oraz Regent's
Park z ogrodem zoologicznym (założony w 1928 roku,
powierzchnia 195 ha). Na południowym brzegu Tamizy,
poniżej Mostu Westminsterskiego, wokół Royal Festival
Hall (zbud. 1951) powstało centrum kulturalne South
Bank: zespół sal teatralnych (National Theatre),
koncertowych i kinowych oraz galerie sztuki. Na wschód
od City nowa dzielnica mieszkaniowa zbudowana w latach
60. 80. z centrum kulturalnym (Barbican Centre),
otwartym 1982. Dzielnice wschodnie, East End powstały
w XIX w. (koncentracja zakładów przemysłowych i
towarzyszących im robotniczych slumsów; w większości
zniszczone w czasie II wojny światowej). Dzielnice
zachodnie i północne Wielkiego Londynu stanowią
rozległe obszary budownictwa jednorodzinnego, mieszczą
się w nich stadiony sportowe Wimbledon i Wembley. Na
przedmieściach Londynu w promieniu kilkudziesięciu km
od centrum w ramach planu przestrzennego rozwoju
regionu londyńskiego zbudowano miasta ogrody (m.in.
Basildon, Harlow, Crawley) z nowoczesnym przemysłem,
funkcjonalnymi osiedlami mieszkaniowymi i dużym
udziałem zieleni.
|
|
|
|
|
